ثبات مدیریتی و مسئولیت اجتماعی: بررسی تجربی نقش مالکیت نهادی و مدیران مستقل

چکیده

این پژوهش به بررسی تأثیر دوره تصدی مدیرعامل بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها در ایران پرداخته و نقش تعدیلی مالکیت نهادی و حضور مدیران مستقل در این رابطه را مورد ارزیابی قرار داده است. با توجه به اهمیت مسئولیت‌پذیری اجتماعی برای ذینفعان و تأثیر آن بر اعتماد و اعتبار شرکت، این مطالعه تلاش کرده است تا رابطه پیچیده بین مدت زمان تصدی مدیرعامل و فعالیت‌های اجتماعی و زیست‌محیطی شرکت‌ها را آشکار سازد. داده‌های پژوهش شامل شرکت‌های پذیرفته شده در بورس اوراق بهادار تهران طی دوره زمانی 1394 تا 1403 است و تحلیل‌ها با استفاده از روش‌های آماری مناسب، از جمله مدل‌های غیرخطی و آزمون تعدیلی انجام شده است. نتایج نشان داد که دوره تصدی مدیرعامل اثر مثبت و معناداری بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی دارد، به‌ویژه در دوره‌های ابتدایی تصدی که مدیران برای تثبیت جایگاه و کسب شهرت، افشای مسئولیت‌پذیری اجتماعی را ابزاری برای کاهش ریسک شغلی به کار می‌گیرند. با این حال، تحلیل‌های غیرخطی نشان داد که این رابطه از الگوی U شکل معکوس پیروی می‌کند؛ به گونه‌ای که پس از رسیدن به آستانه اطمینان و نزدیکی به بازنشستگی، مدیران تمایل دارند منابع را بیشتر به اهداف شخصی اختصاص دهند. یافته‌های پژوهش همچنین نشان داد که مالکان نهادی و مدیران مستقل می‌توانند این رابطه را تعدیل کنند؛ مالکان نهادی با نفوذ و توانایی نظارت، مدیران عامل را به رعایت مسئولیت‌پذیری اجتماعی ترغیب می‌کنند و مدیران مستقل با عملکرد نظارتی خود، تضاد منافع میان مدیران و ذینفعان را کاهش داده و مسئولیت‌پذیری اجتماعی را تقویت می‌کنند. این نتایج، اهمیت طراحی سیاست‌های نظارتی و انتخاب هیئت مدیره با ویژگی‌های مناسب را برای افزایش مسئولیت‌پذیری اجتماعی شرکت‌ها نشان می‌دهد. همچنین پژوهش حاضر، مسیرهای جدیدی برای مطالعات آتی در حوزه سازوکارهای حاکمیت شرکتی، تأثیر ویژگی‌های مدیران و عوامل صنعت و اقتصاد کلان بر مسئولیت‌پذیری اجتماعی ارائه می‌دهد.