تحلیل نقش فضاهای شهری در پیشگیری از وقوع جرایم شهری (مطالعه موردی: شهر بندر امام خمینی(ره))

چکیده

پژوهش حاضر با هدف تحلیل نقش فضاهای شهری در پیشگیری از وقوع جرایم شهری در شهر بندر امام خمینی^(ره) انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، توصیفی- تحلیلی است. جامعه آماری این پژوهش را 382 نفر از ساکنین شهر بندر امام خمینی^(ره) تشکیل می دهد که با بهره‌گیری از روش نمونه‌گیری تصادفی ساده و براساس فرمول کوکران انتخاب شده‌اند. ابزار گردآوری داده‌ها، پرسشنامه‌ای مشتمل بر ۲۴ پرسش بسته‌پاسخ بر پایه طیف لیکرت بود که با آزمون‌های
t تک‌نمونه‌ای، فریدمن، t دونمونه‌ای مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) تحلیل گردید. یافته‌ها نشان می دهدکه فضاهای شهری از طریق مؤلفه‌های کالبدی، اجتماعی، مدیریتی و ادراکی؛ نقشی مثبت، مستقیم و معنادار در پیشگیری از جرایم ایفا می‌کنند؛ به‌گونه‌ای که میانگین هر شش سازه بررسی‌شده بالاتر از مقدار مبنا (۳) و سطح معناداری همه آن‌ها 000/0 بود. بر اساس آزمون فریدمن، سازه «نظارت طبیعی و دیدپذیری» با میانگین 914/3 و اندازه اثر 396/2 بالاترین و سازه‌ «کیفیت و نگهداری فضاهای شهری» با میانگین226/3 و اندازه اثر 608/0 پایین‌ترین رتبه را کسب کردند؛ امری که حاکی از اولویت اثرگذاری ملموس و بی‌واسطه عوامل کالبدی و بصری بر ارزیابی شهروندان است. همچنین آزمون‌های t دو نمونه ای مستقل و تحلیل واریانس یک‌طرفه (ANOVA) نشان می دهد که متغیرهای جنسیت، تحصیلات و سن، هیچ‌گونه تفاوت معناداری در نگرش شهروندان نسبت به سازه‌های پژوهش ایجاد نکرده‌اند؛ این امر نشان‌دهنده همگنی ادراک عمومی و اشتراک نظر جامعه آماری در خصوص نقش بازدارنده فضاهای شهری مطلوب است. در مجموع، امنیت محیطی شهر بندر امام خمینی^(ره) محصول هم‌افزایی طراحی کالبدی نظارت‌پذیر، حضور فعال شهروندان و پایداری کیفیت فضاهای عمومی است.